است . با اين حال ، بلافاصله بايد به اين نكته توجه كرد كه ملا محمد طاهر ، شاعر بوده و به همين دليل ، نسبت به بعد معنوى دين بىعلاقه نيست ؛ با اين تفاوت كه اگر صوفيه بر مفهوم عشق تكيه مىكنند ، او مىكوشد تا از همان مفهوم محبّت كه در قرآن آمده است ، فاصله نگيرد . وى در پاسخى كه بر نقد مجلسى اول بر يكى از نوشته‌هايش آورده - و متن آن را ملاحظه خواهيد كرد - به اشعارى كه به سبك اشعار عارفان سروده ، اشاره كرده است . در اينجا به معرفى برخى از نوشته‌هاى وى كه به تفصيل يا به اجمال ، در آن‌ها با به رد تصوف پرداخته مىپردازيم . از جمله آثار وى در رد بر صوفيه كتاب تحفة الاخيار است كه به طور مستقل در نقد صوفيان نوشته شده و يكى از آثار عمومى رد صوفيه در دورهء اخير صفويه به شمار مىآيد ؛ دوره‌اى كه صوفيان در حال تجربهء اضمحلال تاريخى خود در ايران هستند . اين كتاب ، از همان زمان ، از سوى صوفيان ، مورد انتقاد قرار گرفته است . محمد كريم شريف قمى ، همشهرى ملا محمد طاهر ، در ميان سال 1078 تا 1097 كتابى با عنوان تحفة العشاق تأليف كرده و در آن از ملا محمد طاهر انتقاد كرده است . نويسندهء تحفة العشاق كسانى چون شيخ بهايى ، ميرداماد ، عبد الرزاق لاهيجى ، آخوند مولانا رجب على ، فيض كاشانى ، محمود عبد العظيمى ، شيخ حسين تنكابنى ، محمد تقى مجلسى و محمد باقر خراسانى را به عنوان كسانى كه مشرب تصوف دارند ، معرفى كرده است . بخشى از بحث وى دربارهء غناست . در آنجا مىنويسد : آخوند مولانا محمد طاهر كه يكى از مانعين اين طور و طريقه است ، در حضور ايشان قرآن و ابياتى كه زادهء طبع شريف ايشان است ، به آواز خوانده مىشود . ( ص 256 ) و بعضى عزيزان در كتاب تحفة الاشرار خود استشهاد بر تسنن شيخ ( محيى الدين ) آورده ؛ فقير او را شيعه و محب اهل بيت مىدانم . ( ص 143 ) « 1 » بر اساس آنچه كه در مقدمهء تحفة الاخيار آمده ، اين اثر شرح قصيدهء مونس الابرار « 2 » مصنف است . بخش عمدهء اين قصيده كه شامل 311 بيت است ، در ستايش امير مؤمنان عليه السلام و اندكى از اشعار آن در رد بر صوفيه و ابياتى نيز در ردّ بر فلاسفه و حكماست . گفتنى است كه نسخه‌اى از تحفة الاخيار در مجموعهء 2204 كتابخانهء ملى موجود است كه با نسخهء چاپى تفاوت‌هايى دارد و شايد مختصر آن باشد . « 3 » ملا محمد طاهر در مونس الابرار دربارهء صوفيان مىگويد : جميع پيرو حلاج و بايزيد و جنيد * تمام بىخبران شرع احمد مختار

--> ( 1 ) . دانش‌پژوه ، فهرست كتابخانه دانشگاه ، ج 12 ، ص 2745 ، شماره 3751 ( 2 ) . مونس الابرار در « ميراث اسلامى ايران » دفتر هفتم به چاپ رسيده است . ( 3 ) . قمى ، ملا محمد طاهر ، تحفة الاخيار ، نسخهء 2204 كتابخانهء ملى ، برگ 224 - ر .